Чми

Чми
	Эвла
Чми
	хӀир. Цыми, гӀалгӀ. Чими
	42°51′06″ къ. ш. 44°38′14″ м. д.HGЯO
Пачхьалкх	Росси
Республика	Къилбаседа ХӀирийчоь
ГӀалин гуо	гӀала БуритӀе
Истори а, географи а
Хьалхара цӀерш	Цми
Центран локхалла	937 м
Климатан тайпа	Барамера
Сахьтан аса	UTC+3
Бахархой
2010
	375
2010
	375
Къаьмнийн хӀоттам	гуьржий, гӀалгӀай, хӀирий, оьрсий
Динан хӀоттам	керсталла, бусалбанаш-суннийш
Бахархойн цӀерш	чмихой
Идентификаторан терахьаш
Поштан индекс	362903
Автомобилан код	15
Код ОКАТО	90401362005
Код ОКТМО	90701000121
Номер ГКГН	0253839
Картин тӀехь
	Чми картин тӀехь
	РУВИКИ.Медиа логотип Медиафайлаш РУВИКИ.Медиа чохь

Чми (хӀир. Цыми, гӀалгӀ. Чими) — Къилбаседа ХӀирийчоьн эвла. БуритӀе гӀалин Затеречни кӀоштара эвла, йукъайогӀу БуритӀе гӀалан. ТӀеман-Гуьржийн некъа тӀехь лаьтта.

Истори

Чми йукъахь йара хӀирийн Тагауран йукъараллин, цигахь берриг бахархой ДударовгӀарах бара. Чми эвло дӀалоцура чӀогӀа ладаме стратегин меттиг Теркан чӀаж чуволучохь, иза хьахадо кхин а XVI—XVII бӀешерашкарчу хьосташкахь^[2]. Кхузахь йиллира ша лаьтта тӀетовжаран меттиг, иза хьахайо Сытинан ТӀеман энциклопедехь ЖӀайрахан чӀагӀо аьлла^[3].

Эвлан гена доццуш археологин иэсийн цӀеста муьрера комплекс (герзашца дӀабоьхкинарш оьрнаш чохь) лаьттина тӀаьххьара йукъарабӀешераш кхаччалц. Циггахь хилла доккха аланийн VI—IX бӀешерашкара каш, карийна аланийн дукха герз, гӀирс, бахамера хӀуманаш^[4].

ГӀараваьллачу XVIII бӀешеран гуьржийн историко а, географо а Вахушти Багратионис йаздина шен «Гуьржийн паччахьалла йовзийтар» балхахь Чмих лаьцна:^[2]

Кистойн эркан хикхочехь, Арагван малхбуза агӀора, лекхачу ломан кӀажехь лаьтта Чими, меттиг йоккха йу, бӀов а йолуш. Цуьнан бахархой овсаш бу, СидамоновгӀар...

Бахархой

Бахархойн дукхалла
2010^[1]
375

Къоман хӀоттам

2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран жамӀашца^[5].

Къам	Барам, ст.	Берриг бахархойх дакъа, %
гуьржий	209	55,7 %
гӀалгӀай	107	28,5 %
хӀирий	29	7,7 %
оьрсий	19	5,2 %
кхин берш	11	2,9 %
берриш	375	100 %

Урамаш

Дударовн

Затеречни

Хаблиевн

Хьажоргаш

Тагаурское общество Архивйина 2008-09-07 — Wayback Machine
Коды ОКАТО и ОКТМО — Чми

Билгалдахарш

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 Итоги Всероссийская перепись населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и селельских поселений и населённых пунктов
↑ ^2,0 ^2,1 Восточная Литература — библиотека текстов Средневековья. Вахушти Багратиони.
↑ Джераховское укрепление // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.
↑ Чми — хӏара Советан йоккхачу энциклопеди чуьра йаззам бу.
↑ Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года (бил-боцу.). Архивйина 2013 шеран 19 августехь

[2010L-1] 1,0 ^1,1 ^1,2 Итоги Всероссийская перепись населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и селельских поселений и населённых пунктов

[vostlit.info-2] 2,0 ^2,1 Восточная Литература — библиотека текстов Средневековья. Вахушти Багратиони.

[3] Джераховское укрепление // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.

[4] Чми — хӏара Советан йоккхачу энциклопеди чуьра йаззам бу.

[5] Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года (бил-боцу.). Архивйина 2013 шеран 19 августехь

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]